Rotalar DOĞU ANADOLU

Ani – Ardahan Plato Yolu (Kars ve Çıldır Gölü üzeri; 36-07 / D965 / D010)

Ani’den Çıldır Gölü’ne: 2.017 m’lik plato yolu

MESAFE: 214 km
SÜRE: 2 sa 54 dk
DURAK: 13

Otomobil
Motosiklet

Google Maps'te yol tarifi Google Play'de İz

01Ani Ören Yeri girişi
02Subatan
03Kars doğu girişi
04D965 – D060 ayrımı
05D060 – D010 ayrımı
06Arpaçay kavşağı
07Taşlıyarma Geçidi
08Doğruyol – Çıldır Gölü doğu kıyısı
09Çıldır Gölü kuzey kıyısı seyri
10Çıldır
11Meryem köyü önü
12Çamlıçatak kavşağı
13Ardahan

ÇİZİM · CANLI HARİTA DEĞİL© OpenStreetMap katkıcıları

Sınır boyundaki ören yerinden başlayıp Kars’ı, 2.017 m’lik Taşlıyarma Geçidi’ni ve Çıldır Gölü kıyısını geçerek Ardahan’da biten, dönüşsüz bir plato etabı.

Rotanın iki ucu da taş. Başında Ani: 961–1045 arasında Bagratuni başkenti, halk dilinde “1001 kilise şehri”, 2016’dan beri UNESCO Dünya Mirası. Sonunda, Kura kıyısında, 328 × 180 metrelik ve 14 kuleli Ardahan Kalesi. Arada Kars var: ızgara planı 1890’da Hollandalı mühendislere açtırıldı, yapılar Baltık üslubunda kesme bazalttan yükseldi, 101’i tescilli. Yol 1.965 m rakımlı, 123 km²’lik Çıldır Gölü’nü boydan boya izliyor; göl kışın donuyor, 1.910 m’deki Şeytan Kalesi üç yanı uçurum kayalıkta duruyor. Aşık Şenlik 1850’de Çıldır’ın Suhara köyünde doğdu; bu hat onun coğrafyası.

Ne yenir

Kars Kaşarı
Kars merkezdeki mandıra ve peynirciler; mayıs–ağustos arasında merada otlayan ineklerin sütünden yapılan olgun dağ kaşarı. 2015’ten beri menşe adı tescilli (No. 190) ve tescil alanı Arpaçay, Çıldır ile Hanak’ı da kapsıyor.
Kars Kaz Eti (tandırda kaz, pilavlı kaz)
Kars merkez lokantaları, kasımdan kışın sonuna kadar; kesim mevsimi ilk karla başlıyor. Karkas baskıya alınıp tuzlanıyor ve açık havada 5–10 gün kuruyor, sonra tandırda kaz çekmesi ya da pilav üstünde çıkıyor.
Kars Ketesi
Kars merkezdeki fırın ve keteciler; sütle mayalanan hamur 3 mm açılıp zarf gibi katlanıyor, tuzlu, şekerli ya da zencefilli harçla bohça yapılıyor. 180–200 °C fırında 40–45 dakika pişiyor, dilimlenip soğuduktan sonra servis ediliyor.
Piti (yörede bozbaş)
Kars ve Ardahan merkez lokantaları; Kars mutfağının yöresel yemek listesinde “bozbaş yani piti” adıyla geçiyor, Ardahan merkezde de aynı çömlekte çıkıyor. Koyun eti ve geceden ıslatılmış nohut tek kişilik çömlekte pişiyor, suyuna rengini safran veriyor.
Kars Gravyer Peyniri
Boğatepe köyü, Kars merkeze 40 km, 2.300 m rakımda ve D965 hattının kenarında; İsviçrelilerin 1890’da kurduğu gravyer geleneği sürüyor. Tekerler 55–70 cm çapında, 6–12 ay olgunlaşıyor; Zavot Eko Müzesi 2005’ten beri köyde.
Hanak Tel Peyniri
Hanak (Ardahan), Ardahan’a girmeden önce D010’a katılan Çamlıçatak kavşağından kuzeye ayrılan kolun ucunda. Yalnızca haziran–eylül sütünden yapılıyor, 13 litre sütten 1 kg çıkıyor ve telleri 6 metreye kadar uzuyor.

Ne alınır

Kars Kaşarı
Kars merkezdeki mandıralar ve süt ürünleri satıcıları; sicilde ürün için 22 üretici kayıtlı. Menşe adı tescili 12.10.2015 ve No. 190; tescil alanı Arpaçay, Çıldır ve Hanak’ı da kapsadığı için koridorun tamamı üretim bölgesi.
Kars Gravyer Peyniri (Boğatepe gravyeri)
Boğatepe köyündeki mandıralar ve ziyarete açık Ekomüze Zavot, ayrıca Kars merkezdeki peynirciler. 55–85 kg’lık tekerlerden dilim ya da parça kesiliyor; mahreç işareti No. 1640, 17.09.2024.
Kars Kaz Eti (kurutulmuş kaz)
Kars merkezde kasım ve kış aylarında satışa çıkıyor. Kurutulmuş karkas 2,2–2,8 kg; bütün ya da parçalanmış olarak hava geçirmeyen ambalajda satılıyor, arabayla taşımaya en uygun biçimi bu. Menşe adı No. 1479, 03.10.2023.
Çıldır Gölü sazanı
Çıldır Gölü kıyısındaki balıkçılar ve göl kenarı işletmeleri; ilçe Ardahan’a 40 km, Kars’a 90 km. Avcılık dört mevsim sürüyor, buz dönemi aralığın ikinci haftasında başlıyor, ocak–mart gölün tam donuk olduğu aylar. Taze ya da buzda taşı.
Ardahan Çiçek Balı
Ardahan merkezdeki Yöresel Ürünler Çarşısı ve şehir içi arıcı satış noktaları; Kafkas arısıyla üretilen süzme çiçek balı, oda sıcaklığında yaklaşık iki ayda kremalaşıyor. Menşe adı No. 213, 01.06.2017; sınır Çıldır ve Hanak dahil bütün il.

Yol notları

Ani her gün 08:00–19:00 açık, gişe 18:30’da kapanıyor ve T.C. vatandaşları MüzeKart’la giriyor. Alan 250,7 hektar, otoparktan sonrası tamamen yürüyüş; katedral, Menûçihr Camii ve surlar için sabah erken git ve en az yarım gün ayır.
Hat 214 km ve durmadan sürersen 2,9 saat; tek yönlü, Ani’ye geri dönmüyorsun. Günü üç parçaya böl: Ani’den Kars’a 43 km, Kars’tan Çıldır’a 99 km, Çıldır’dan Ardahan’a 72 km.
Depoyu Kars’ta doldur. Arpaçay kavşağından Çıldır’a kadar 52 km boyunca yolda başka ilçe merkezi yok; Çıldır ilçesinin nüfusu 9.833’e inmiş, plato kesiminde akaryakıt ve servis seyrek.
Rota Kars’ın 1.750 m’sinden Çıldır’ın 1.975 m’sine çıkıp Ardahan’ın 1.829 m’sinde bitiyor. Çıldır’da en sıcak ayın ortalaması +25 °C, en soğuk ayınki −30 °C; yazın bile akşam serini keskin, yanına rüzgâr geçirmeyen bir mont al.
Kasım–nisan arasında bu hattı gündüz sür ve kış lastiğiyle çık. Kars’ta karla kaplı gün sayısı ortalama 120’den fazla, Taşlıyarma Geçidi 2.017 m’de ve yol Çıldır Gölü kıyısında yer yer suya 25 metreye kadar yaklaşıyor. Hattın ikinci yüksek noktası Çıldır’dan sonra: Meryem köyü önündeki geçit de 2.016 m’de, yani Ardahan’a inene kadar iki kez 2.000 m’nin üstüne çıkıyorsun.
Şeytan Kalesi’ne Çıldır’dan kuzeye ayrılıyorsun; kale Yıldırımtepe köyünün 1,3 km kuzeyinde. Araçla ancak seyir noktasına çıkılıyor, kaleye son bölüm patika; kayalığın üç yanı uçurum, kenara yaklaşma.
Kışın göle gidiyorsan masanı önceden ayırt — göl kenarındaki balık lokantalarında haber vermeden yer bulmak çok zor. Buz kasım sonunda tutuyor, kalınlığı bir metreyi aşıyor ve nisan başına kadar kalkmıyor; atlı kızak turu on dakika sürüyor.
Peyniri yol üstünde al: Boğatepe köyü Kars merkeze 40 km, 2.300 m rakımda ve D965 hattının kenarında. Köydeki yedi mandıra yılda 3.500–4.000 ton süt işliyor, Türkiye’nin ilk peynir müzesi Zavot Eko Müze 2005’ten beri burada.

Yol üstünde

Ani Ören Yeri (Ocaklı köyü)
Ani Katedrali (Meryem Ana Kilisesi)
Menûçihr Camii
Kars Kalesi
Çıldır Gölü (Doğruyol – Çıldır kıyısı)
Şeytan Kalesi (Yıldırımtepe)

Ne zaman

Yaz / Erken sonbahar

Uyarılar

Hat baştan sona sınır şeridinde: Ani, karşı yakası Ermenistan olan Arpaçay Kanyonu’nun kenarında; Arpaçay ilçesinin doğu sınırı da aynı hat. Kimliğini yanında taşı, işaretli askeri bölge ve sınır tabelalarının ötesine geçme. Bu hatta mevsimlik kapatılan bir geçit kaydı bulamadık; yine de kış rotayı tanınmaz hale getiriyor: Çıldır Gölü kasım sonunda donuyor ve buz nisan başına kadar kalkmıyor, Kars’ta sıcaklık zaman zaman −39 °C’ye düşüyor. Kasım–nisan arasında kış lastiği veya zincir, gündüz sürüş ve yola çıkmadan yol durumu teyidi şart.

Güzergâh

Durak arası mesafeler rotanın çizgisi üzerinden hesaplandı ve toplam mesafeye oranlandı; bu yüzden son durakta rotanın kendi kilometresi okunur.

01 Ani Ören Yeri girişi
02 Subatan
03 Kars doğu girişi
04 D965 – D060 ayrımı
05 D060 – D010 ayrımı
06 Arpaçay kavşağı
07 Taşlıyarma Geçidi
08 Doğruyol – Çıldır Gölü doğu kıyısı
09 Çıldır Gölü kuzey kıyısı seyri
10 Çıldır
11 Meryem köyü önü
12 Çamlıçatak kavşağı
13 Ardahan

BAŞLANGIÇ ▶ Ani Ören Yeri girişi · BİTİŞ ■ Ardahan

Ani Ören Yeri girişi (Ocaklı, Kars)0 km
Subatan (36-07 üzerinde)+16 km16 km
Kars doğu girişi (36-07 – D965 kavşağı)+26 km43 km
D965 – D060 ayrımı (Kars kuzeyi)+15 km58 km
D060 – D010 ayrımı (Akçakale sapağı)+20 km78 km
Arpaçay kavşağı (D010 – 36-10)+12 km90 km
Taşlıyarma Geçidi (2.017 m)+24 km114 km
Doğruyol – Çıldır Gölü doğu kıyısı+4 km118 km
Çıldır Gölü kuzey kıyısı seyri+16 km134 km
Çıldır (D010 – 75-01 kavşağı, Şeytan Kalesi sapağı)+8 km142 km
Meryem köyü önü (D010)+23 km165 km
Çamlıçatak kavşağı (D010 – D965 birleşimi)+35 km200 km
Ardahan+14 km214 km

Google Maps'te yol tarifi

Kaynaklar

50 KAYNAK

Bu künye, İz'in Keşfet ekranındaki rota kartının karşılığı. Rafın tamamı ve nasıl derlendiği rota rafında. İz Google Play'de ve App Store'da yayında.