Rotalar DOĞU KARADENİZ
Artvin – Ardahan Sahara Geçidi Yolu (D010, Şavşat üzeri)
Ormandan bozkıra: 2.470 metrelik Sahara Geçidi
- MESAFE
- 131 km
- SÜRE
- 2 sa 18 dk
- DURAK
- 13
- Motosiklet
- Otomobil
- Karavan
- Kamyon
- TIR
- 01Artvin — Erzurum Caddesi
- 02Soğanlı — Ardanuç kavşağı
- 03Bağcılar seyir noktası
- 04Dereiçi (Rabat) — 08-02 kavşağı
- 05Köprüyaka
- 06Veliköy kavşağı
- 07Şavşat — D010 ilçe merkezi geçişi
- 08Yavuz (Camiköy) — tırmanışın başı
- 09Sahara Yaylası — Karagöl-Sahara Millî Parkı
- 10Kocabey Yaylası seyir noktası
- 11Çam (Sahara) Geçidi — 2.470 m
- 12Değirmenli kavşağı
- 13Ardahan — Kaptanpaşa
Çoruh vadisinden ladin ormanına tırmanan, 2.470 metrelik Çam (Sahara) Geçidi’ni aşan ve Ardahan bozkırına inen 131 km’lik tek devlet yolu etabı.
D010’un Artvin ile Ardahan arasındaki bu kesiminde yol, 500 metredeki Çoruh vadisinden 2.470 metrelik Çam (Sahara) Geçidi’ne çıkar. Aynı hatta Meryem (2.016 m) ve Taşlıyarma (2.017 m) geçitleri de sıralanır. Geçit kesimi 31,4 km, azami eğim %14 ve zirveye kadar tamamen asfalt. Yol, 1994’te ilan edilen 3.766 hektarlık Karagöl-Sahara Millî Parkı’nın Sahara Yaylası bölümünden geçer: 562 bitki türü, 57’si endemik. Şavşat 2015’te Cittaslow ağına girdi; 9. yüzyıl Şavşat Kalesi ve 918 öncesine tarihlenen Tbeti Kilisesi burada. Doğu ucunda 1.829 metredeki Ardahan ve Kura kıyısındaki 14 kuleli kale var.
Ne yenir
Şavşat Ketesi
Şavşat merkez çarşısındaki kete fırınları ve kuzine sobalı köy evleri, 1.108 m rakımda; tescil tereyağının ilçede üretilmiş olmasını şart koşuyor — geçit tırmanışı öncesi son fırın durağı
Puçuko
Artvin il merkezi, rotanın sıfırıncı kilometresi; ipe dizilip güneşte kurutulan taze fasulye bulgurla kaynatılıp üstüne soğan-salça terbiyesi ve kızgın tereyağı dökülüyor, sofrada limon sıkılıyor
Ardahan Kaz Eti (kaz etli üçlü pilav)
Ardahan il merkezi, geçidi indikten sonra platodaki ilk ciddi et sofrası; haşlanıp fırınlanan kazın yanına kendi suyuyla pişen üçlü pilav geliyor, menşe adı kazın da Ardahan’da yetişmesini istiyor
Ardahan Çiçek Balı
Ardahan merkez; Kafkas arısının yayla çiçeklerinden, ağırlıkla üçgülden topladığı süzme bal, oda sıcaklığında iki ayda kremalaşıyor — il, Artvin hariç dışarıdan arı girişine kapalı izole bölge
Hıngel
Ardahan merkezde ev yemeği yapan lokantalar; üçgen açılan hamurun içine ezilmiş patates konan büyük mantı, tuzlu suda haşlanıp üstüne kızgın tereyağı dökülüyor — geçidi geçtikten sonra ilk sıcak hamur işi
Yoğurtlu Silor
Şavşat Evi merkezde değil, tırmanışın başladığı Yavuzköy’de; silor ile peynir eritmesini birlikte veriyor, ince açılan yufka katları tereyağıyla pişip sofraya yoğurtla çıkıyor — geçide çıkmadan önceki son sıcak sofra
Ne alınır
Şavşat Ketesi
Şavşat merkez, Belediye Pasajı üzerindeki Cittaslow Pazarı ve belediyenin yöresel ürün stantları; mahreç işareti 745, 03.05.2021, tescil Şavşat Belediyesi’nde — ağızda dağılıyor, yola azık olarak sarılıyor
Ardahan Çiçek Balı
Ardahan merkez, 1.829 metrede rotanın kapanış ürünü; menşe adı 213, 01.06.2017, tescil Ardahan İli Arı Yetiştiricileri Birliği’nde — belediyenin Yöresel Ürünler Satış Mağazası da Kafkas balı satıyor
Ardahan Kaşar Peyniri (Göle kaşarı)
Ardahan merkezdeki Yöresel Ürünler Satış Mağazası ve Göle yolundaki imalathaneler; tekerlek hâlinde alınıyor, uzun yolda bozulmadan gidiyor — ilin dışarıya en çok gönderdiği ürün
Ardahan Kavılca Buğdayı (un, bulgur, erişte)
Ardahan merkez; tescil Ardahan Ticaret ve Sanayi Odası’nda (Karagöl Mah. Kongre Cad. No:67), mahreç işareti 1537, 07.02.2024 — çuval değil paket al, geçidi bagajda aşacak tek kuru ürün
Ardahan Kaz Eti
Ardahan merkez, belediyenin Yöresel Ürünler Satış Mağazası; menşe adı 1008, 24.01.2022 — kar yağışıyla satışa çıkıyor, yani rotanın kapalı sezonunun ürünü, artık parçalı da satılıyor
Damal Bebeği
Ardahan merkez ve Damal; el yapımı bez bebek, 23 kadının ürettiği ve adliye ile valilik standlarında satılan yıl boyu alınabilir tek hediyelik — kaz etinin aksine yaz penceresinde de bulunuyor
Yol notları
- Artvin’den Ardahan’a 131 km ve molasız 2,3 saat sürüyor. Sahara Yaylası, Şavşat Kalesi ve geçit seyir noktalarında durursan güne rahat yayılır; sabah erken çık ve geçidi öğleden önce aş.
- Yol kenarındaki son iki istasyon Şavşat merkezdeki Petrol Ofisi ve ondan 4,6 km sonra, tırmanışın başladığı Yavuz (Camiköy) mevkiindeki istasyon; Yavuz’dan sonra geçidi aşıp Ardahan’a inene kadar akaryakıt tespit edilmedi. Depoyu bu ikisinden birinde tamamla, keteyi de Şavşat çarşısından al — tırmanış öncesi son fırın orada.
- Tırmanış Yavuz (Camiköy) mevkiinde başlıyor; Yavuzköy ile Sulakyurt arasındaki geçit kesimi 31,4 km. Yol zirveye kadar tamamen asfalt ama en dik yerde %14 eğime çıkıyor — karavan ve ağır araçla düşük viteste, motoru zorlamadan çık.
- Alt kesimde Berta vadisi taş düşürüyor; Artvin çıkışının 31. kilometresinde kayan kaya ve toprak yolu tamamen kapatmıştı. Bu kesimde tek şeritten kontrollü geçişi ve kuyruğu hesaba kat, yamaç dibinde durma.
- Sahara Yaylası D010’un tam üstünde, Şavşat’a 17 km — yoldan çıkmadan görürsün. Karagöl ise ayrı bir sapma: kaymakamlık 25 km, Vikipedi ilçenin 45 km kuzeyi diyor, yani gölü ayrı bir yarım gün olarak planına yaz.
- Temmuz sonunu planına yaz. 33. Geleneksel Uluslararası Şavşat Sahara Kültür Sanat Festivali 24-26 Temmuz 2025’te Sahara Millî Parkı ve Şavşat merkezinde yapıldı; Şavşat Belediyesi 2026 için de aynı tarihleri duyuruyor — yola çıkmadan belediyenin duyurusundan teyit et. Kortej, âşıklar şöleni ve konserler için hem yayla yolu hem konaklama yılın en kalabalık günlerini yaşıyor.
- Geçidin iki yakası iki iklim. Ardahan’da kış eylül sonundan mayıs ortasına sürüyor, on yıllık ortalamada ocak -10,3 °C ve ağustos 16,7 °C; 3-4 Ocak 2026 gecesi Göle -39,7 °C ile Türkiye’nin en soğuk yeri oldu. Artvin’in ılıman Çoruh vadisinde giydiğinle 2.470 metreye çıkma, yanına rüzgâr geçirmez bir kat al.
- Cehennem Deresi Kanyonu yolun üstünde değil: Soğanlı-Ardanuç kavşağından ayrılan 08-05 il yoluna sap, Artvin–Ardanuç yolunun 25. kilometresinde. Tabiat parkı 24 saat açık ama kanyona iniş taşlı ve dik patikalardan geçiyor; Kültür Portalı yaban hayatına karşı çıngırak ya da sopa taşımayı öneriyor.
Yol üstünde
Cehennem Deresi Kanyonu Tabiat Parkı
Şavşat (Satlel) Kalesi
Sahara Yaylası (Karagöl-Sahara Millî Parkı)
Karagöl
Çam (Sahara) Geçidi
Ardahan Kalesi
Ne zaman
Yaz (Haziran sonu – Eylül ortası)
Uyarılar
Kışın Çam (Sahara) Geçidi tipi ve buzlanmayla günlerce kapanabiliyor: 19 Ocak 2025’te Ardahan-Şavşat yolunun Sahara mevkiinde ağır tonajlı araçlara geçiş verilmedi, mahsur kalan 13 araç Karayolları, AFAD, polis ve jandarma ekiplerince kurtarıldı. Kısıtlama yalnızca ağır araçlara da kalmıyor: 13 Aralık 2025’te Şavşat Kaymakamlığı ‘Şavşat–Ardahan Yolu Sahara Geçidi yoğun yağış, tipi ve buzlanma nedeniyle taşıt trafiğine geçici olarak kapatılmıştır’ duyurusunu yaptı; 12 Nisan 2026 sabahı da buzlu zeminde kayan bir tır geçidi tamamen kapattı ve onlarca araç Karayolları ekipleri yolu kademeli açana kadar mahsur kaldı. Aynı kesimde 2.470 metrede yer yer 2 metre kar ölçüldü ve mayısta bile tipi yüzünden araçlar geçitte mahsur kaldı.
Güzergâh
Durak arası mesafeler rotanın çizgisi üzerinden hesaplandı ve toplam mesafeye oranlandı; bu yüzden son durakta rotanın kendi kilometresi okunur.
- 01 Artvin — Erzurum Caddesi
- 02 Soğanlı — Ardanuç kavşağı
- 03 Bağcılar seyir noktası
- 04 Dereiçi (Rabat) — 08-02 kavşağı
- 05 Köprüyaka
- 06 Veliköy kavşağı
- 07 Şavşat — D010 ilçe merkezi geçişi
- 08 Yavuz (Camiköy) — tırmanışın başı
- 09 Sahara Yaylası — Karagöl-Sahara Millî Parkı
- 10 Kocabey Yaylası seyir noktası
- 11 Çam (Sahara) Geçidi — 2.470 m
- 12 Değirmenli kavşağı
- 13 Ardahan — Kaptanpaşa
BAŞLANGIÇ ▶ Artvin — Erzurum Caddesi · BİTİŞ ■ Ardahan — Kaptanpaşa
- Artvin — Erzurum Caddesi (D010)0 km
- Soğanlı — Ardanuç kavşağı (08-05)+30 km30 km
- Bağcılar seyir noktası+11 km41 km
- Dereiçi (Rabat) — 08-02 kavşağı+28 km69 km
- Köprüyaka (Şindoban)+8 km77 km
- Veliköy kavşağı (08-03)+1 km78 km
- Şavşat — D010 ilçe merkezi geçişi+4 km82 km
- Yavuz (Camiköy) — tırmanışın başı+5 km86 km
- Sahara Yaylası — Karagöl-Sahara Millî Parkı+10 km96 km
- Kocabey Yaylası seyir noktası+4 km101 km
- Çam (Sahara) Geçidi — 2.470 m+5 km106 km
- Değirmenli kavşağı+12 km118 km
- Ardahan — Kaptanpaşa (merkez)+14 km131 km
Kaynaklar
61 KAYNAK
- tr.wikipedia.org/wiki/Şavşat
- tr.wikipedia.org/wiki/Artvin
- tr.wikipedia.org/wiki/Ardahan
- tr.wikipedia.org/wiki/D_010
- tr.wikipedia.org/wiki/Karagöl-Sahara_Millî_Parkı
- tr.wikipedia.org/wiki/Ardanuç
- tr.wikipedia.org/wiki/Ardahan_Kalesi
- dangerousroads.org/europe/turkey/4716-çamlıbel-geçidi.html
- ci.turkpatent.gov.tr/cografi-isaretler/detay/3198
- ci.turkpatent.gov.tr/cografi-isaretler/detay/38103
- savsat.bel.tr
- ardahan.gov.tr/vali-deniz-sahara-inceleme141115
- aa.com.tr/tr/gundem/artvin-ardahan-kara-yolu-tek-seritten-ulasima-acildi/3550359
- hurriyet.com.tr/seyahat/turkiyenin-en-iyi-10-motosiklet-rotasi-40594139
- aprilia.com.tr/tr/blog/5-efsanevi-motosiklet-rotasi.html
- cnnturk.com/yurttan-haberler/artvin/savsatta-28inci-sahara-pancarci-festivali-basladi-842187
- youtube.com/watch?v=XyDus5jkDW8
- tr.wikipedia.org/wiki/Karagöl-Sahara_Millî_Parkı
- tr.wikipedia.org/wiki/Karagöl_(Şavşat)
- tr.wikipedia.org/wiki/Şavşat
- tr.wikipedia.org/wiki/Şavşat_Kalesi
- tr.wikipedia.org/wiki/Tbeti_Manastırı
- savsat.bel.tr
- dangerousroads.org/europe/turkey/4716-çamlıbel-geçidi.html
- trthaber.com/haber/turkiye/ardahan-savsat-ve-damal-posof-turkgozu-kara-yolu-agir-tonajli-araclara-kapatildi-895078.html
- haberler.com/cevre/ardahan-da-mayis-ta-kar-surprizi-sahara-gecidi-nde-ulasim-felc-oldu-19893860-haberi/
- ardahan.ktb.gov.tr/TR-55766/iklimi.html
- aa.com.tr/tr/gundem/ardahan-sifirin-altinda-39-7-dereceyle-turkiyenin-en-soguk-ili-oldu/3788263
- savsat.gov.tr/karagol-sahara-milli-parki
- gundemartvin.com/33-geleneksel-uluslararasi-savsat-sahara-kultur-sanat-festivali-basliyor
- kulturportali.gov.tr/turkiye/artvin/gezilecekyer/cehennem-deresi-kanyonu141129
- ci.turkpatent.gov.tr/cografi-isaretler/detay/38656
- gundemartvin.com/savsatin-cografi-isaretli-urunu-savsat-ketesi-tanitildi
- savsat.bel.tr/kent-rehberi/savsat-mutfagi
- ci.turkpatent.gov.tr/Files/GeographicalSigns/303.pdf
- karadeniz.gov.tr/yemek-kulturu-
- ci.turkpatent.gov.tr/cografi-isaretler/detay/38675
- serka.gov.tr/bolgemiz/ardahan/ardahan-yoresel-yemekler/
- gezinomi.com/gezi-rehberi/ardahan-da-mutlaka-tatmaniz-gereken-meshur-lezzetler.html
- ci.turkpatent.gov.tr/Files/GeographicalSigns/502d86bf-320d-43dd-9395-608613a1bab0.pdf
- ardahan.ktb.gov.tr/TR-55769/yore-mutfagi-gastronomi.html
- hurriyet.com.tr/lezizz/ardahan-yemekleri-ardahanda-ne-yenir-ve-neyi-meshur-ardahan-mutfagi-yemeklerinin-isimleri-ve-listesi-41804892
- gezimanya.com/turkiye/artvin-mutfagi
- bizevdeyokuz.com/artvinde-ne-yenir-artvin-yemekleri/
- cipazar.com/index.php?route=product/category&path=226
- cnnturk.com/yerel-haberler/artvin/savsat/sakin-sehir-savsatta-cittaslow-pazari-kuruldu-1703100
- coruhpostasi.com/makale-detay/cografi-isaretli-urunler-ve-artvin-79.html
- gundemartvin.com/gecmisten-gunumuze-savsatin-yoresel-urunleri
- ardahan.tarimorman.gov.tr/Menu/68/Cografi-Isaretler
- ardahan.bel.tr/haberler/ardahan-belediyesi-yoresel-urunler-satis-magazasinda-parcali-kaz-eti-donemi-784
- kulturportali.gov.tr/turkiye/ardahan/nealinir/kasar-peyniri
- aa.com.tr/tr/ekonomi/cografi-isaretle-tescillenen-kavilca-bugdayinin-uretiminin-artmasi-bekleniyor/3150959
- trthaber.com/haber/guncel/ardahanin-cografi-isaretli-kaz-eti-satisa-sunulmaya-baslandi-722360.html
- ardahan.gov.tr/damal-bebegi
- serka.gov.tr/haber/haberler-23-kadin-damal-bebegi-uretiyor/1825
- ardahan.adalet.gov.tr/damal-bebegi-satis-standimiz-acilmistir
- tr.wikipedia.org/wiki/Cehennem_Deresi_Kanyonu_Tabiat_Parkı
- aa.com.tr/tr/kultur-sanat/savsat-kalesi-kazilarinda-sona-gelindi/867058
- artvin.ktb.gov.tr/TR-55865/savsat-satlel-kalesi.html
- artvin.ktb.gov.tr/TR-55917/sahara-karagol-milli-parki.html
- savsat.gov.tr/turistik-yapisi
Bu künye, İz'in Keşfet ekranındaki rota kartının karşılığı. Rafın tamamı ve nasıl derlendiği rota rafında. İz Google Play'de ve App Store'da yayında.