Rotalar DOĞU ANADOLU
Erzurum – Yusufeli Çoruh Vadisi Yolu (D950, Tortum Gölü ve Şelalesi üzeri)
Erzurum’dan Yusufeli’ne: 1.350 metre inen vadi yolu
- MESAFE
- 146 km
- SÜRE
- 2 sa 12 dk
- DURAK
- 13
- Motosiklet
- Otomobil
- Karavan
- Kamyon
- TIR
- 01Erzurum – Tortum Yolu Caddesi
- 02Güzelyayla Geçidi
- 03Tortum ilçe merkezi
- 04Uzundere
- 05Pirinkayalar Tüneli güney portalı
- 06Pirinkayalar Tüneli kuzey portalı – Tortum Gölü başı
- 07Tortum Gölü kıyı seyri
- 08Balıklı köyü önü – Tortum Şelalesi sapağı
- 09Tortum Şelalesi seyir noktası
- 10Şilenkar Viyadüğü
- 11Olur–Oltu yol ayrımı
- 12Yusufeli Baraj Viyadüğü
- 13Yusufeli
Erzurum’dan çıkıp 2.090 m’lik Güzelyayla Geçidi’ni aşan, Tortum Çayı vadisinde göl, şelale ve tünel dizisiyle Çoruh Vadisi’ne inen bir devlet yolu etabı. Son 13 km’de baraj viyadüğünde D950’den ayrılıp D050’ye dönülür.
Bu koridor önce Türkiye’nin en yüksek şelalesiyle biliniyor: Tortum Şelalesi 48 m yüksekliğinde ve 22 m genişliğinde. Suyunu, 1791’de bir heyelanın Tortum Çayı’nın önünü kapatmasıyla oluşan 1.000 m rakımlı gölün setinden alıyor; 8 km²’lik göl birinci derece doğal sit. Yol aynı zamanda bir Gürcü kiliseleri dizisi: Çamlıyamaç’ta 963’te başlayan Öşkvank, İşhan’da 1032’de cephesi yenilenen manastır. Sonunda kendi türünde dünyanın üçüncüsü olan 275 m’lik Yusufeli Barajı ve Çoruh’un 100 km’lik rafting parkurları bekliyor.
Ne yenir
Cağ kebabı (Oltu cağ kebabı)
Oltu (Erzurum); koridorun 117. km’sindeki Olur–Oltu yol ayrımından doğuya sapılır — ocaklar Oltu merkezde, yani ana hattın dışında ayrı bir sapma demektir. Yatay şişte közde pişip döner bıçağıyla küçük şişlere geçirilir; soğan, sivri biber ve lavaşla — 2010’dan beri mahreç işaretli
Kadayıf dolması
Erzurum merkez, koridorun başladığı şehir; cevizli kadayıf yumurtaya batırılıp kızartılır, üstüne şeker-limon şerbeti dökülür — 2012’den beri mahreç işaretli
Küflü civil peyniri (göğermiş peynir)
Erzurum’un peynir tezgâhları ve kahvaltı sofraları; tel tel civil lorla karıştırılıp kaplara basılır ve iki-altı ay küflenerek olgunlaşır — 2012’den beri mahreç işaretli
Uzundere dut pekmezi (ve dut pestili, cevizli köme)
Uzundere (Erzurum), 1.093 m rakımlı Cittaslow ilçe merkezi; Gölbaşı Mahallesi’ndeki 100 dönümlük dut bahçesi ve kaymakamlığın vakfının işlettiği pekmez fabrikası, hasat sonrası yaz-sonbahar
Butko zeytini ve Çoruh Vadisi zeytinyağı
Yusufeli (Artvin), Çoruh Vadisi’nin yamaç bahçeleri; ilçe genelinde 880 dönümde ~25 bin ağaç, bunun 100 dönümü Demirkent köyünde; elle hasat ekim ortasında başlar ve yaklaşık iki ay sürer
Çinçar çorbası
Yusufeli (Artvin), köy sofraları ve yeni ilçe merkezindeki lokantalar; yabani çinçar otuyla, süt ve süt ürünleriyle bağlanarak pişer, ot toplama mevsiminde bulunur
Ne alınır
Oltu Taşı
Erzurum merkez, Taşhan (Rüstem Paşa Bedesteni), Fevziye Mah. Menderes Cad.; iki katlı avlulu handa hem işleniyor hem satılıyor — yola çıkmadan halledilecek durak, 2015’ten beri mahreç işaretli
Erzurum Ehram Dokuma Kumaşı
Erzurum (Yakutiye), Olgunlaşma Enstitüsü Ehram Dokuma Atölyesi, Rabia Ana Mah. Şerif Efendi Cad.; %100 koyun yününden el tezgâhında atkı, şal ve örtü dokunuyor
Erzurum Küflü Civil Peyniri (Göğermiş Peynir)
Erzurum merkezdeki peynirciler ve şarküteriler; kapalı kapta yolculuğa dayanır, olgunlaştırma serin depolarda yapıldığı için satış sonbahar-kış boyunca sürer
Tortum Ekşi Pestili (kızılcık pestili)
Tortum ilçe merkezi, D950 üzerinde; doğal kızılcık ve içme suyundan, şekersiz — tadı ekşi, rengi parlak kırmızı, kızılcık güzde toplandığı için ürün sonbaharda çıkıyor
Tortum Cevizi
Tortum ilçe merkezi ve vadi tabanındaki bahçeler; sonbaharda kuru gıda satıcılarında ve yol kenarı tezgâhlarında, kabuklu alırsan yolculukta bozulmaz
Uzundere Dut Pekmezi ve Kuru Dutu
Uzundere merkez; Erikli Mahallesi’ndeki Pekmezlik ortak üretim alanında taş dinkler hâlâ çalışıyor, kavanozda satılıyor ve kışa kadar dayanıyor, sezon sonbahar
Yol notları
- 146 km’lik hattı duraksız 2,2 saatte geçiyorsun, ama şelale, göl ve Uzundere’deki Öşkvank sapağıyla birlikte bu bir güne yayılır. Erzurum’dan sabah erken çık ve depoyu orada doldur.
- Kışın koridorun tek kapanma noktası, Erzurum ile Tortum arasındaki 2.090 m’lik Güzelyayla Geçidi. 24-25 Aralık 2023’te yoğun tipide yol kapandı, TIR’lar geçitte mahsur kaldı; 9 Nisan 2026’da yine kar ve tipiyle araçlar yolda kaldı. Aralık’tan Nisan’a kışlık hazırlık yapmadan çıkma.
- Tortum Şelalesi haftanın her günü 09:00’da açılıp 18:00’de kapanıyor; 2023’te giriş kişi başı 15 TL’ydi. Balıklı köyü yakınındaki sapaktan seyir noktasına kısa bir yan yolla iniliyor, kapanıştan önce içeride ol.
- Şelalenin suyu takvime bakıyor: Mayıs ve Haziran’da bütün görkemiyle akıyor, Haziran’dan sonra debi azalıyor. Akış ayrıca HES işletmesine bağlı; 2022’de su dokuz gün tamamen kesildi, sonra saniyede 3,5 metreküp can suyu şartıyla yeniden bırakıldı.
- Erzurum 1.959 m’de, Yusufeli 601 m’de — arada 1.350 m’lik bir iniş var. Sabah geçitte üşüdüğün giysi vadi tabanında fazla gelir; katmanlı giyin ve ikisini de yanında tut.
- Uzundere’den sonra yol tünele giriyor: baraj relokasyonunun 28,5 km’lik kesiminde 17 tek tüp tünel arka arkaya geliyor. Güneş gözlüğünü portal öncesinde çıkar, motosikletliysen vizörünü temiz tut.
- 22 virajlı eski Pirinkayalar geçidi hâlâ duruyor; sapağı 2.272 m’lik tünelin güney portalında. Tünel geçişi 20 dakikadan 5 dakikaya indi, eski yol ise 4 km ve kaya düşmesi, dar-keskin virajlar ve ölümlü kazalarla anılıyor; kaplaması da doğrulanmış değil — oraya yalnızca yazın, gündüz, kuru havada ve acele etmeden gir.
- Alacağını doğru kasabada al: oltu taşını Erzurum’da Taşhan’da, ekşi pestil ile cevizi Tortum merkezde, dut pekmezini Uzundere’de. Kızılcık ve dut güzde toplandığı için bu tezgâhlar asıl sonbaharda dolu.
Yol üstünde
Tortum Gölü
Öşvank (Öşkvank) Kilisesi
İşhan Manastır Kilisesi
Pirinkayalar Tüneli ve eski geçit
Güzelyayla Geçidi (2.090 m)
Ne zaman
Mayıs sonu / Haziran
Uyarılar
Sağanaktan sonra vadi kesimine girmeden yol durumunu sor: 18 Haziran 2026 gecesi Yusufeli’nde bir tünel çıkışında yamaçtan kopan kaya ve toprak yolu çift yönlü kapattı. Güzelyayla Geçidi ise Aralık’tan Nisan’a kar ve tipiyle kapanabiliyor.
Güzergâh
Durak arası mesafeler rotanın çizgisi üzerinden hesaplandı ve toplam mesafeye oranlandı; bu yüzden son durakta rotanın kendi kilometresi okunur.
- 01 Erzurum – Tortum Yolu Caddesi
- 02 Güzelyayla Geçidi
- 03 Tortum ilçe merkezi
- 04 Uzundere
- 05 Pirinkayalar Tüneli güney portalı
- 06 Pirinkayalar Tüneli kuzey portalı – Tortum Gölü başı
- 07 Tortum Gölü kıyı seyri
- 08 Balıklı köyü önü – Tortum Şelalesi sapağı
- 09 Tortum Şelalesi seyir noktası
- 10 Şilenkar Viyadüğü
- 11 Olur–Oltu yol ayrımı
- 12 Yusufeli Baraj Viyadüğü
- 13 Yusufeli
BAŞLANGIÇ ▶ Erzurum – Tortum Yolu Caddesi · BİTİŞ ■ Yusufeli
- Erzurum – Tortum Yolu Caddesi (D950 kuzey çıkışı)0 km
- Güzelyayla Geçidi (2.090 m)+39 km39 km
- Tortum ilçe merkezi (D950)+12 km52 km
- Uzundere (D950; Öşkvank ve Bağbaşı sapağı)+32 km84 km
- Pirinkayalar Tüneli güney portalı (eski geçit sapağı)+10 km93 km
- Pirinkayalar Tüneli kuzey portalı – Tortum Gölü başı+2 km96 km
- Tortum Gölü kıyı seyri+2 km98 km
- Balıklı köyü önü – Tortum Şelalesi sapağı+2 km100 km
- Tortum Şelalesi seyir noktası+4 km103 km
- Şilenkar Viyadüğü (Oltu Çayı)+15 km119 km
- Olur–Oltu yol ayrımı (D060 kavşağı)+3 km122 km
- Yusufeli Baraj Viyadüğü (D950–D050 ayrımı)+11 km133 km
- Yusufeli (yeni ilçe merkezi, Yansıtıcılar)+13 km146 km
Kaynaklar
59 KAYNAK
- tr.wikipedia.org/wiki/Tortum_Şelalesi
- tr.wikipedia.org/wiki/Tortum_Gölü
- tr.wikipedia.org/wiki/Yusufeli
- tr.wikipedia.org/wiki/Yusufeli_Barajı
- tr.wikipedia.org/wiki/İşhan_Manastırı
- tr.wikipedia.org/wiki/Uzundere
- tr.wikipedia.org/wiki/Tortum
- en.wikipedia.org/wiki/State_road_D.950_(Turkey)
- ci.turkpatent.gov.tr/Files/GeographicalSigns/e09e93c7-c8a6-42a3-84e7-c20b0a9e6ff2.pdf
- uzundere.gov.tr/osvank-kilisesi
- erzurum.gov.tr/osvank-kilisesi
- kulturportali.gov.tr/turkiye/erzurum/gezilecekyer/tortum-selalesi
- aa.com.tr/tr/gundem/turkiyeyi-kafkaslara-baglayan-pirinkayalar-tuneli-acildi/2460446
- hurriyet.com.tr/ekonomi/yusufeli-barajinin-39-tunelli-yollari-tamamlandi-42043435
- dangerousroads.org/europe/turkey/13385-driving-the-paved-state-road-d950-in-eastern-turkey.html
- dangerousroads.org/europe/turkey/12712-driving-the-deadly-road-to-pirinkayalar-pass.html
- milliyet.com.tr/gundem/artvin-erzurum-karayolunda-heyelan-faciasi-tunel-kapandi-ulasim-durdu-7607956
- gezimanya.com/GeziNotlari/guzelliklerini-esirgemeyen-coruh-vadisi-ve-erzurum
- erzurum.ktb.gov.tr/TR-174618/tortum-selalesi.html
- uzundere.gov.tr/tortum-golu
- tr.wikipedia.org/wiki/Öşkvank
- tr.wikipedia.org/wiki/D_950
- hurriyet.com.tr/seyahat/kemerlerinizi-baglayin-ve-yolculugun-tadini-cikarin-turkiyenin-hayranlik-uyandiran-yollari-41649655
- hurriyet.com.tr/seyahat/erzurum-dan-yusufeli-ne-gurcu-vadileri-kiliseleri-18827030
- tr.wikipedia.org/wiki/Erzurum
- trthaber.com/haber/turkiye/erzurum-artvin-kara-yolu-yogun-kardan-kapandi-823402.html
- milliyet.com.tr/yerel-haberler/erzurum/erzurum-artvin-kara-yolunun-guzelyayla-gecidin-7568403
- hurriyet.com.tr/seyahat/tortum-selalesi-nerededir-ve-nasil-gidilir-tortum-selalesi-ozellikleri-giris-ucreti-ve-ziyaret-saatleri-2023-41605054
- milliyet.com.tr/gundem/tortum-selalesine-can-suyu-verildi-6707358
- turkiyeturizmansiklopedisi.com/tortum-golu-ulusal-sulak-alani
- aa.com.tr/tr/ekonomi/pirinkayalar-tuneli-ile-2-5-yilda-yaklasik-150-milyon-lira-tasarruf-saglandi/3217153
- cittaslowturkiye.org/tr/category/uzundere/
- ci.turkpatent.gov.tr/cografi-isaretler/detay/37981
- kulturportali.gov.tr/portal/erzurumcagkebabi
- tr.wikipedia.org/wiki/Cağ_kebabı
- ci.turkpatent.gov.tr/cografi-isaretler/detay/38019
- tr.wikipedia.org/wiki/Erzurum_kadayıf_dolması
- ci.turkpatent.gov.tr/cografi-isaretler/detay/38020
- turkiyeturizmansiklopedisi.com/erzurum-kuflu-civil-peyniri-gogermis-peynir
- cumhuriyet.com.tr/yasam/erzurumun-55inci-cografi-isaretli-urunu-oldu-kizilcigin-en-guzel-hali-2197925
- haberler.com/ekonomi/uzundere-de-dut-bahcesi-projesi-50-ton-yas-dut-3-ton-pekmez-hedefi-19940281-haberi/
- dogugazetesi.com/geleneksel-dut-pekmezi-yapimi-basladi
- aa.com.tr/tr/ekonomi/artvinde-lezzet-odullu-butko-zeytini-hasadi-basladi/3723014
- dergipark.org.tr/tr/pub/anameud/article/1581865
- artvin.ktb.gov.tr/TR-55844/yore-mutfagi.html
- ci.turkpatent.gov.tr/cografi-isaretler/detay/38063
- aa.com.tr/tr/turkiye/-asirlardir-ticaretin-kalbinin-attigi-carsi-tashan/1250929
- ci.turkpatent.gov.tr/cografi-isaretler/detay/38137
- kudaka.gov.tr/bolgemiz/erzurum/erzurum-yoresel-urunler
- erzurumolgunlasmaenstitusu.meb.k12.tr/icerikler/el-sanatlari-ehram-dokuma-atolyesi_13627008.html
- erzurum.ticaret.gov.tr/duyurular/erzurum-ili-2024-yili-kesinlesmis-yoresel-urun-tedarikcisi-listesi-yayinlanmistir
- yusufeli.gov.tr/tarihce
- aa.com.tr/tr/turkiye/kis-mevsiminin-enerji-deposu-erzurum-dut-pekmezi/1726248
- aa.com.tr/tr/yasam/artvinde-babalarindan-ogrendikleri-yontemle-45-yildir-zeytinyagi-uretiyorlar/3761195
- yenisafak.com/hayat/artvinli-kadinlarin-pestil-ve-kome-mesaisi-sabah-erken-saatlerde-uyanip-12-saat-boyunca-calisiyorlar-3648302
- memurlar.net/haber/361642/11-asirlik-osvank-kilisesi-en-tehlikeli-100-anit-listesinde.html
- karadeniz.gov.tr/ishan-kilisesi/
- dsi.gov.tr/Haber/Detay/7951
- aa.com.tr/tr/gundem/yusufelinin-eski-ilce-merkezi-tamamen-baraj-sulari-altinda-kaldi/2884881
Bu künye, İz'in Keşfet ekranındaki rota kartının karşılığı. Rafın tamamı ve nasıl derlendiği rota rafında. İz Google Play'de ve App Store'da yayında.